6. Veiligheid en overleefstand herkennen
Wanneer je systeem onvoldoende veiligheid ervaart, kunnen bescherming en paraatheid meer prioriteit krijgen. In deze stap onderzoek je of zulke reacties mogelijk een rol spelen in wat je ervaart.
Introductie
Je lichaam en brein beoordelen voortdurend wat er van je wordt gevraagd en of de omstandigheden veilig genoeg zijn. Daarbij gaat het niet alleen om direct gevaar. Ook pijn, langdurige stress, slaaptekort, sociale spanning, overprikkeling of onvoorspelbaarheid kunnen bijdragen aan een verhoogde staat van paraatheid.
Wanneer je systeem langdurig dreiging of onvoldoende veiligheid ervaart, kunnen bescherming en overleven meer prioriteit krijgen. Je kunt bijvoorbeeld alerter of sneller geprikkeld raken, slechter slapen, meer spanning ervaren of juist minder energie en initiatief hebben. Zulke reacties kunnen functioneel zijn: het systeem probeert zich aan te passen aan wat het waarneemt.
Wat gebeurt er in deze stap?
Je onderzoekt of er aanwijzingen zijn dat je systeem veel bezig is met bewaken, beschermen of energie sparen. Je kijkt bijvoorbeeld naar spanning en alertheid, prikkelgevoeligheid, slaap, herstel, sociale veiligheid en je vermogen om weer tot rust te komen.
Zo krijg je beter zicht op de vraag of meer belasting op dit moment passend is, of dat veiligheid, voorspelbaarheid en herstelruimte eerst meer aandacht vragen.