Mitochondriën: Energie generatoren

De generator van je appartement oftewel de plaats waar ons lichaam de energie maakt. De fabriek van ATP en dus de moeite waard om eens te kijken hoe je lichaam dit doet.

Auteur: Mark Keijzers

Hoe “maak” je energie?

In onze vorige artikelen hebben we het menselijk lichaam voorgesteld als een dynamische stad – de ‘Stad van het Leven‘. We hebben de verschillende lagen van dit complexe organisme onderzocht, van het hele lichaam (de stad) tot aan de kleinste eenheden (de elementaire deeltjes). Nu gaan we een van de gebouwen in onze stad wat beter bekijken, en dan met name het interieur van een van de appartementen of kantoren die deze gebouwen vormen: de cel. In het bijzonder willen we inzoomen op een essentiële component van dit celkantoor – de mitochondriën.

Mitochondriën: De generatoren van ons appartement

In de ‘stad van het leven’ kun je de mitochondriën zien als de generatoren van ons appartement, die de energie leveren om alle apparaten en verlichting te laten werken. Vergelijkbaar met het verwarmings- en koelsysteem in een kantoor, leveren de mitochondriën de energie die nodig is om de cel te laten functioneren.

Hoe werken ze?

Mitochondriën zijn unieke organellen (a) die een centrale rol spelen in energieproductieprocessen van de cel. Ze nemen glucose en zuurstof op, vergelijkbaar met de ruwe materialen die door de stad worden gebruikt, en transformeren deze via een reeks chemische reacties in ATP, water en koolstofdioxide – een proces dat bekend staat als de cellulaire ademhaling (b). Ze worden ook wel de “energiefabriekjes” van ons lichaam genoemd.

Het belang van mitochondriën

Het werk van de mitochondriën is cruciaal voor de cel. Zonder hun productie van ATP, zouden de ‘apparaten’ en ‘verlichting’ in ons celkantoor geen energie hebben om te functioneren. Bovendien spelen ze ook een rol bij een aantal andere belangrijke processen, zoals het reguleren van de celcyclus (c) en celgroei, en het helpen controleren van de celsterfte (apoptose) (d).

Het onderhoud van onze generatoren

Nu we begrijpen hoe belangrijk mitochondriën zijn voor onze ‘celkantoren’, is het belangrijk om te weten hoe we hun werking kunnen optimaliseren en hun aantal kunnen verhogen.

Hier zijn enkele richtlijnen om de gezondheid en functie van onze mitochondriën te onderhouden:

Gezonde Voeding: Voeding speelt een cruciale rol bij het onderhouden van de gezondheid van onze mitochondriën. Voedingsmiddelen die rijk zijn aan antioxidanten (e), zoals fruit, groenten, noten en zaden, kunnen helpen de mitochondriën te beschermen tegen schade door vrije radicalen (f). Daarnaast kunnen bepaalde voedingsstoffen, zoals co-enzym Q10, L-carnitine en B-vitaminen, helpen bij de energieproductie in de mitochondriën.

Lichaamsbeweging: Regelmatige lichaamsbeweging kan het aantal mitochondriën in onze cellen verhogen. Dit komt omdat lichaamsbeweging de energiebehoefte van de cel verhoogt, waardoor er meer mitochondriën nodig zijn om aan deze verhoogde energiebehoefte te voldoen, een proces dat mitochondriogenese wordt genoemd. Bovendien helpt lichaamsbeweging ook om de efficiëntie van de mitochondriën te verbeteren.

Het is echter belangrijk op te merken dat de toename van mitochondriën in spiercellen afhankelijk is van verschillende factoren, waaronder genetica, trainingsintensiteit en consistentie. Het is niet zo dat simpelweg meer spieren trainen automatisch resulteert in een significante toename van het aantal mitochondriën.

Een gebalanceerd trainingsprogramma met een combinatie van aerobe oefeningen en krachttraining, in combinatie met een gezonde levensstijl, kan echter bijdragen aan de bevordering van de mitochondriale functie en het stimuleren van mitochondriale biogenese (g).

Slaap speelt een cruciale rol in de gezondheid van mitochondriën, die essentieel zijn voor energieproductie in onze cellen. Tijdens de slaap gebeuren er verschillende belangrijke processen die de mitochondriale functie beïnvloeden:

  • Herstel en Onderhoud: Slaap biedt een periode van relatieve rust voor de cellen, waardoor mitochondriën zich kunnen herstellen van de schade opgelopen door vrije radicalen en andere stressoren die ze tijdens wakende uren tegenkomen. Dit helpt om de mitochondriale efficiëntie te behouden. 
  • Afvalverwijdering: Tijdens de slaap verbetert de autophagie (h), het proces waarbij cellen beschadigde onderdelen, waaronder mitochondriën, afbreken en recyclen. Dit is cruciaal voor het verwijderen van disfunctionele mitochondriën die anders zouden kunnen bijdragen aan cellulaire dysfunctie en ziekte.
  • Energiebalans: Slaap helpt om de energievraag van het lichaam te balanceren. Met verminderde fysieke activiteit tijdens de slaap, kunnen mitochondriën efficiënter werken en energiereserves opbouwen, wat essentieel is voor de energie-intensieve processen die gedurende de dag plaatsvinden.
  • Stressreductie: Slaap verlaagt de niveaus van stresshormonen in het lichaam, wat belangrijk is omdat chronische stress mitochondriale functies kan onderdrukken. Door stress en bijbehorende hormonen zoals cortisol te verminderen, ondersteunt slaap een gezondere mitochondriale functie.
  • Celdifferentiatie en groei: Onderzoek suggereert dat slaap een rol speelt bij de regulatie van de celcyclus en celdifferentiatie, processen die nauw verbonden zijn met mitochondriale activiteit. Tijdens de slaap kunnen signalen die celdeling en groei bevorderen, zoals groeihormoon, effectiever worden gereguleerd.

Samenvattend is slaap essentieel voor het behoud van mitochondriale gezondheid en functie, wat op zijn beurt de algemene gezondheid en het welzijn ondersteunt. Een consistent goed slaappatroon draagt bij aan een optimale energieproductie en een vermindering van de kans op metabole en degeneratieve ziektes gerelateerd aan mitochondriale disfunctie.

Vermijd Toxines: Bepaalde toxines, zoals alcohol en sigarettenrook, kunnen schadelijk zijn voor de mitochondriën. Het vermijden van deze toxines kan helpen de gezondheid van de mitochondriën te behouden.

Beheer Stress: Chronische stress kan een negatieve invloed hebben op de mitochondriale functie. Het beheersen van stress door middel van technieken zoals meditatie, yoga of ademhalingsoefeningen kan helpen ze gezond te houden. Stress betekent dat je lichaam te vaak in de “overleef-stand” staat.

Het menselijk lichaam is niet gemaakt of aangepast aan vaak en lang in deze stand staan en komt dan snel in de probelmen qua energie. In deze overleefstand gaat je brein energie vrijmaken en beschikbaar stellen aan alle organen die nodig zijn bij “vechten en/of vluchten”. Deze energie is dan niet beschikbaar voor de overige systemen en daar kunnen dan problemen ontstaan.

Wat kan je hier nu mee?

In de ‘Stad van het Leven’ zijn de mitochondriën – de generatoren van ons appartement en kantoor (de cel) – onmisbaar. Ze voorzien elke cel van de energie die het nodig heeft om te functioneren en spelen een cruciale rol in vele andere celprocessen.

Door gezonde gewoonten te volgen, kunnen we de gezondheid en het functioneren van onze mitochondriën optimaliseren en zo de ‘Stad van het Leven’ draaiende houden. In onze volgende blogposts zullen we verder ingaan op de wonderen van de menselijke biologie.

Maar voor nu, laten we een moment nemen om te waarderen hoe deze kleine generatoren, ons leven mogelijk maken.

“Stad van het leven”

Dit artikel is onderdeel van een serie

Klik hier voor alle artikelen

Aantekeningen

In deze kolom lees je diverse verduidelingen die we niet kwijt konden in de tekst maar die we je ook niet willen onthouden.

  • (a) organellen – dit zijn zeg maar de “organen” van de cel. Elk organel is een structuur in de cel dat een gespecialiseerde rol heeft.
  • (b) cellulaire ademhaling – dit kun je zien als de ademhaling van de cel, waarbij de cel zuurstof opneemt en koolzuurgas (Co2) weer uitstoot. Dit is dus o.a. noodzakelijk om energie te maken in de mitochondrieen.
  • (c) celcyclus – De reeks gebeurtenissen die een cel doorloopt om te groeien, haar DNA te repliceren en uiteindelijk te delen in twee dochtercellen.
  • (d) celsterfte – Het proces waarbij cellen gecontroleerd afsterven; een van de functies is apoptose, een vorm van geprogrammeerde celsterfte die helpt bij het onderhouden van gezonde celgetallen en het verwijderen van beschadigde cellen.
  • (e) antioxidanten – Moleculen die cellen beschermen tegen de schadelijke effecten van vrije radicalen door deze te neutraliseren. Ze helpen oxidatieve stress te verminderen, wat cel- en weefselschade kan veroorzaken en bijdraagt aan veroudering en diverse ziekten.
  • (f) vrije radicalen – Zeer reactieve moleculen met ongepaarde elektronen die cellen kunnen beschadigen door te reageren met andere moleculen zoals DNA, eiwitten en celmembranen. Deze reacties kunnen leiden tot celbeschadiging en dragen bij aan veroudering en ziekten.
  • (g) biogenese – Het proces waarbij nieuwe cellulaire componenten of organismen worden gevormd. In de context van mitochondriën verwijst het specifiek naar de productie van nieuwe mitochondriën binnen een cel, wat essentieel is voor het behouden van de energieproductie en cellulaire gezondheid.
  • (h) autophagie – Een natuurlijk proces waarbij cellen hun eigen beschadigde of overbodige componenten afbreken en recyclen. Dit is cruciaal voor het handhaven van de celgezondheid, het reguleren van de energiebalans en het beschermen tegen ziektes.

Dit artikel heeft meer te bieden!

Je krijgt toegang tot een exclusieve wereld vol mogelijkheden via de Melioro Community.

Om volledig gebruik te kunnen maken van ons uitgebreide aanbod, raden wij je aan om in te loggen, of het juiste lidmaatschap te verkrijgen.

Met ons team van experts staan wij voor je klaar om jou te helpen. Of je nu op zoek bent naar inspirerende ideeën, betrouwbare service of baanbrekende producten, bij ons ben je aan het juiste adres.

Aarzel niet om contact met ons op te nemen en ontdek wat wij voor je kunnen betekenen.

Bronvermeldingen

Er zijn tal van verschillende visies, meningen en wetenschappelijke artikelen. Omdat wij onderbouwing ontzettend belangrijk vinden, hebben wij een referentielijst gemaakt. Deze lijst kun je hier raadplegen.

 

  1. Adams, J. U. (2008). Human Evolutionary Tree. Nature Education, 1(1), 145
    https://www.nature.com/scitable/topicpage/Human-Evolutionary-Tree-417
  2. Bratic, A., & Larsson, N.-G. (2013, March 1). The role of mitochondria in aging. The Journal of Clinical Investigation, 123(3), 951–957
    https://www.jci.org/articles/view/64125
  3. Chan, D. C. (2006, June 30). Mitochondria: Dynamic organelles in disease, aging, and development. Cell, 125(7), 1241–1252
    https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0092867406007689
  4. Chial, H., & Craig, J. (2008). mtDNA and mitochondrial diseases. Nature Education, 1(1), 217
    https://www.nature.com/scitable/topicpage/mtdna-and-mitochondrial-diseases-903
  5. DiMauro, S., & Davidzon, G. (2005). Mitochondrial DNA and disease. Annals of Medicine, 37(3), 222–232
    http://www.med.unc.edu/neurology/files/documents/child-teaching-pdf/Mitochondrial%20Review%20DiMaro%2005.pdf
  6. Klinge, C. M. (2008, December 15). Estrogenic control of mitochondrial function and biogenesis. Journal of Cellular Biochemistry, 105(6), 1342–1351
    https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2593138/
  7. Leigh syndrome. (2018, February 6)
    https://ghr.nlm.nih.gov/condition/leigh-syndrome
  8. Mishra, P., & Chan, D. C. (2014, October). Mitochondrial dynamics and inheritance during cell division, development and disease. Nature Reviews Molecular Cell Biology, 15(10), 634–646
    https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25237825
  9. Mitochondrion — much more than an energy converter. (n.d.)
    http://bscb.org/learning-resources/softcell-e-learning/mitochondrion-much-more-than-an-energy-converter/
  10. Mozo, J., Emre, Y., Bouillaud, F., Ricquier, D., & Criscuolo, F. (2005, June–August). Thermoregulation: What role for UCPs in mammals and birds?. Bioscience Reports, 25(3–4), 227–249
    https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16283555
  11. Oliveira, G., Diogo, L., Grazina, M., Garcia, P., Ataíde, A., Marques, C., … Oliveira, C. R. (2005, March). Mitochondrial dysfunction in autism spectrum disorders: A population-based study. Developmental Medicine and Child Neurology, 47(3), 185–189
    https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15739723
  12. Rossier, M. F. (2006, August). T channels and steroid biosynthesis: In search of a link with mitochondria. Cell Calcium, 40(2), 155–164
    https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0143416006000856
  13. Taylor, S. W., Fahy, E., Zhang, B., Glenn, G. M., Warnock, D. E., Wiley, S., … Ghosh, S. S. (2003, March). Characterization of the human heart mitochondrial proteome. Nature Biotechnology, 21(3), 281–286
    https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12592411
  14. Wang, C., & Youle, R. J. (2009, February 22). The role of mitochondria in apoptosis. Annual Review of Genetics, 43, 95–118
    https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4762029/
  15. What is mitochondrial disease? (n.d.)
    https://www.umdf.org/what-is-mitochondrial-disease/

0 reacties

Een reactie versturen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Ontvang interessante en praktische artikelen over jouw gezondheid

Ontvang interessante en praktische artikelen over jouw gezondheid

Word Energieker met Melioro!

Wil je ook meer energie en minder vermoeidheid?

Meld je aan voor onze 14-daagse nieuwsbrief! We duiken in de wereld van energie en hoe je deze kunt optimaliseren voor een gezonder, gelukkiger leven.

 

Je bent succesvol ingeschreven!

Pin It on Pinterest

Share This